DİYABET, insülin hormonunun eksikliği veya etkisizliği sonucu ortaya çıkan ve kan şekeri yüksekliği ile seyreden, kronik ve ilerleyen bir hastalıktır. İnsülin, vücudumuzda pankreas tarafından salgılanır, yemeklerle alınan besinlerdeki şekerin hücre içine girerek enerji olarak kullanılabilmesi için anahtar görevi görür. İnsülinin yokluğu veya etkisizliği sonucu hücre içine giremeyen şeker kanda yükselmeye başlar.

Tip 1 diyabet, otoimmün bir hastalıktır yani vücut, pankreasın beta hücrelerine nedeni bilinmeyen bir şekilde sanki yabancı bir dokuymuşcasına onları hedef alarak saldırır ve beta hücrelerini yok eder. Sonuç olarak vücutta insülin eksikliği ortaya çıkar ve kan şekeri yükselir .Tip1 diyabette insülin salgısı hiç yoktur veya yok denecek kadar az olduğundan tedavisinde mutlaka insülin kullanılır. Tip 1 diyabetin belirtileri hızla ortaya çıkar ve hemen insülin başlanmazsa ciddi sonuçlara yol açabilir.

Tip 2 diyabette ise vücutta insülin salgısı yetersizdir, salgı bozukluğunun yanısıra insülin direnci vardır. Bu nedenle de tedavisinde her zaman insülin gerekmeyebilir. Bazen beslenme tedavisi ve egzersizin yanısıra ağızdan şeker düşürücü ilaçlarla tedavi edilebilirken, ilerleyen dönemde insülin kullanılması gerekmektedir. Tip 2 diyabet en sık görülen tip olup tüm diyabetlilerin %90-95’ini oluşturur.

KOMPLİKASYONLAR

Diyabet, yaşam boyu süren, dikkatli kontrol gerektiren kronik bir hastalıktır. Gerektiği gibi kontrol edilmezse, kardiyovasküler hastalık, (kalp damar hastalıkları), böbrek yetmezliği, körlük, sinir hasarı ve diyabetik ayak gibi çeşitli sorunlara yol açabilir.

Şeker hastalığının en sık görülen belirtileri;

Çok su içmek, sık idrara çıkmak, halsizlik, yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, yorgunluk, baş ağrısı,görme bulanıklığı gibi belirtilerdir.

DİKKAT! Şeker hastalarının yaklaşık yarısı, şeker hastası olduğunun farkına varmadan yaşamaktadırlar. Yani çok büyük bir belirti hissetmemektedirler. Dolayısıyla şeker hastalığı açısından riski kişilerin hiçbir belirti hissetmeseler bile düzenli olarak şeker ölçümü yaptırmaları önerilir.

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF)  Göre 2015’te,

• 11 yetişkinden 1’i diyabetli. (415 milyon)
• 2 diyabetli yetişkinden 1’ine (%46,5) teşhis konulmamış yani diyabetli olduğunu bilmiyor.
• 7 doğumdan 1’i gebelik diyabetinden etkileniyor.
• Diyabet hastalarının dörtte üçü (%75) düşük ve orta gelir düzeyindeki ülkelerde yaşıyor.
• 542,000 çocuk tip1 diyabet hastası.
• 2012 yılında dünyadaki 1.5 milyon insan diyabetten ölmüştür.
• Türkiye’nin yüzde 13.7 sinde diyabet görülmektedir.
• Yüzde14.5’le en az diyabet hastası Kuzey Anadolu’da, yüzde 18.22yle en çok Doğu Anadolu’da bulunmaktadır.
• Türkiye’de diyabet görülme sıklığı 12 yılda yüzde 90, obezite ise yüzde 40 artmıştır.  

IDF tahminlerine göre diyabet 2040’da,

• 10 yetişkinden 1’i diyabet hastası olacak. (642 milyon)

Diyabette Beslenme Tedavisi

Toplam alınan günlük kalorinin yaklaşık % 50- 60 karbonhidratlardan, toplam kalorinin % 12- 15’i proteinlerden, % 30’u yağlardan gelecek şekilde düzenlenmelidir.

Karbonhidratlar: En önemli enerji kaynağıdır. Günlük diyetle mutlaka alınmalıdır. Besinlerde bulunan karbonhidrat türleri şekerler, nişasta ve posa’dır. İnsülin kullanan diyabetik bireylerde, yoğun insülin tedavisi alanlarda öğün öncesi insülin dozunun öğünün karbonhidrat içeriğine göre ayarlandığında toplam karbonhidrat miktarı glisemik kontrolü etkilememektedir. Karışım insülin kullananlarda karbonhidrat miktarında gün gün tutarlılık olması gerekir. Diyabetli bireye karbonhidrat kaynağı olarak önerilen besinler; tam taneli tahıllar, ekmek, kurubaklagiller, sebzeler, meyveler, süttür.

Posa: Yiyeceklerin sindirilemeyen kısmıdır.

Diyet posasının vücuttaki etkileri;

• Kan şekerini yavaş yükseltir,
• İnsülin ihtiyacını azaltır,
• Tokluk hissinin oluşmasını sağlayarak ağırlık kontrolüne yardımcı olur.
• Bağırsak çalışmasını düzenler, kabızlığı önler.
• Kanda yağların yükselmesini önler.

Proteinler: Vücudun büyümesi, gelişmesi ve yıpranan dokuların onarılmasında önemli görevleri vardır. Diyabet vücudun protein gereksinimini etkilemez. Önerilen miktarlarda alınması gerekir. Ancak diyabete bağlı böbrek problemleri gelişmiş ise diyetle protein alımının sınırlandırılması gerekir.

Alkol: Alkolün kan şekeri düzeyine etkisi sadece alınan alkolün miktarına bağlı değil besin alımı ile ilişkisi de önemlidir. İnsülin veya oral hipoglisemik ilaç alanlar aç karnına alkol tüketirlerse, hipoglisemi gelişebilir. Diyabet iyi kontrollü olduğunda, besinlerle ve orta düzeyde alkol kullanımı, kan glukoz düzeyini etkilemez.
Yetişkin kadınlar için bir ölçü, erkekler için iki ölçü (1 ölçü=350cc bira, 140 cc şarap veya 15 cc distile içki) dengeli yemek öğünü ile alınabilir. Alkolden gelen kalori yağ değişimi olarak değerlendirilmelidir. (1 alkollü içki=2 yağ değişimi). Pankreatit, dislipidemi, özellikle hipertrigliseridemisi olanlar veya nöropati gibi sağlık sorunları olanlarda alkolden uzak durulmalıdır.

Öğün sayısı ve zamanı: Yemeklerin miktarı ve cinsi kadar, tüketim zamanları da büyük önem taşır. Önerilen besinlerin zamanında ve önerilen miktarlarda yenilmesi hipoglisemi ve hiperglisemiyi önler. Uzun aralıklarla düzensiz yemek yenmesi hipoglisemi ve hiperglisemiye yol açar. Bu nedenle oruç tutmak, bir veya birkaç öğün atlamak sakıncalıdır. Bireysel kan glukoz takibi ideal öğün aralığı ve miktarına yardımcı olur. Üç ana, 2 – 3 ara öğün tüketilmesi uygundur.

Yapay tatlandırıcı ve diyet ürünlerini bilinçli kullanın

• Enerji içerenler; fruktoz, sorbitol, mannitol, ksilitol, enerji içermeyenelerse sakarin, siklamat, asesülfam- K, aspartamdır. Enerji içeren tatlandırıcılar, belirli miktarların üzerinde tüketildiği takdirde kan şekerini yükseltebilirler.
• Sorbitol fazla alındığında ishale neden olabilir. Enerji içeren tatlandırıcıların bulunduğu yiyecekler diyetisyene danışılmadan tüketilmemelidir.
• Diyet ürünleri hiçbir kısıtlama olmadan yenilebilecek yiyecekler olarak düşünülmemelidir.Diyet ürünlerinin etiket bilgileri mutlaka okunmalıdır. Her diyet ürünü kullanılabilecek özelliklere sahip olmayabilir. En önemli nokta ürün içeriğinin enerjisi ve kullanılan tatlandırıcının cinsidir. Çoğu diyet ürününün karbonhidrat içeriği düşük, yağ içeriği fazladır.

Öneriler

• Yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat edilmeli. Öğün atlamamalı
• Bireye uygun vücut ağırlığı sağlanmalı ve sürdürülmeli.
• İnsülin ve/veya ilaç zamanlarına ve dozlarına dikkat edilmeli.
• Önerilen fiziksel aktivitelere (yürüyüş gibi) özen gösterilmeli.
• Sigaradan uzak durulmalı.

Sonrası DİYABET NEDİR?  (Tip1-Tip2 Diyabet) Nutra System Polikliniği ilk ortaya çıktı.

Sporcularda enerji ve besin ögeleri gereksinimi yaş, cinsiyet, vücut cüssesi,  yapılan spor aktivitesinin, tipi, süresi ve antreman programlarına bağlı olarak değişir. Alınan enerjinin yaklaşık %55-60’ı karbonhidratlar 10-15’i proteinlerden % 25-30’u yağlardan karşılanır. Dayanıklılık sporlarında ya da ağır antreman dönemlerinde enerjinin % 65-70 nin karbonhidratlardan karşılanması uygundur. Proteinlerin yaklaşık yarısını bitkisel, yarısını ise hayvansal kaynaklar oluşturmalıdır.

Sporcularda protein tüketimi önemlidir. Sporcunun yapılan spor türüne ve kas kütlesine bağlı olarak ortalama 1,2-2 gr/kg arasında bir proteine ihtiyacı vardır. Sporcularda öncelikle kişinin ihtiyacı olan protein miktarını belirlemek gerekmektedir, çünkü tüketilen proteinin hepsi vücutta kullanılmaz. Fazla alınan protein vücutta protein deposu olmadığından dolayı yağa dönüşerek depolanır. Ayrıca hayvansal kaynaklı proteinler doymuş yağ ve kolesterol içerdiklerinden dolayı kalp damar hastalıkları açısından risk oluşturabilir. Buna ek olarak proteinlerin parçalanması sonucu oluşan artık öğeler böbrekler ve idrar yoluyla atılmaktadır. Fazla protein tüketimi idrarla kalsiyum atımını da arttırarak böbreklerde taş oluşma riskini arttırmaktadır.

Ayrıca vücutta kasın çalışması için gerekli olan kasılmayla ilgili proteinler, kolajen gibi yapısal proteinler ve enerji metabolizmasında görevli enzimler için proteinler, sporcular için ayrı bir önem taşır. Bazı spor dallarında kas kazanımı önemliyken bazılarında o kadar ön planda olmayabilir. Ayrıca sağlıklı yaşam için fitness yapanlarla, yarışmaya giren profesyonel sporculara yaklaşımın da farklı olabileceğini unutmamak gerekiyor.

Ne zaman tüketilmeli?

Eğer bir ağırlık antrenmanı söz konusuysa ve hedef kas kütlesini artırmaksa, sonrasında yaklaşık 0.25-0.3 g/kg. o öğün için protein alımı uygun olur. Alınan protein hem insülin salınımı hem de iskelet kası protein sentezine katkı sağlayacaktır. Diğer taraftan koşu antrenmanı yapmış birisi için bu gerekli olmayabilir.

Protein tozu desteği şart mı?

Besinlerle iyi kalite protein kaynaklarını verdiğimizde ne kadar az yağlı tercih edersek edelim, istemeden bireyin doymuş yağ tüketimi artabiliyor. Bu durumda takviye olarak bu tür destek ürünlerden faydalanılabilir. Dikkat edilmesi gereken, kişinin besinlerle ne kadar protein tükettiği. Bunu en iyi beslenme uzmanı hesaplayabilir. Şu bir gerçek ki sporcularda eksikliğini en az görünen besin öğesi proteindir. Çoğu sporcu zaten oldukça yüksek oranlarda proteini besinle alır. O yüzden protein ihtiyacı beslenmeyle karşılanabilirken ek bir protein takviyesine gerek olmayabilir.

Sonrası  Sporcu Beslenme Ve Protein Nutra System Polikliniği ilk ortaya çıktı.

Bildiğimiz gibi kilo yönetimine destek olmak ve fit kalmak adına her yıl bir besin grubu dışlanır oldu. Son yıllarda trend olan GLUTENSİZ BESLENME HERKES İÇİN FAYDALIDIR başlığı maalesef doğru değil. Glutensiz beslenmeyle her öğün tüketmemiz gereken tahıl grubunu diyetten elimine ettiğimiz için başta bize kilo verdiriyor olabilir fakat bu uzun vadede uygulanabilecek bir şey değil.  Gıda pazarında gitgide bir sektör haline gelen glutensiz ürünler; glutenin ürünlere kattığı dokunun yerini alabilmesi için extra yağ ve şeker içerebiliyor; bu da artı kilo ya da bozulmuş kan şekeri olarak vücudumuzu olumsuz etkiliyor.

Öncelikle dengeli ve sağlıklı beslenme kesinlikle kısa vadeli bir uygulama değil bunu bilmeliyiz. Glutenin hiçbir bilimsel veritabanında kilo aldırdığına dair bir kanıt yoktur. Ayrıca tahılları yaşantımızdan çıkarmak ciddi oranda B vitamini kaybına maruz kalmamızı sağlayacaktır. Peki ne yapmalıyız? Öncelikle tahıl grubu yiyecekleri her tüketimimizde aşırı şişkinlik ve gaz problemi yaşıyorsak; bağırsak floramızı rahatlatmak ve bu şikayetleri hafifletmek için probiyotik kullanımına başlamalı, eğer şikayetler hala devam ediyorsa bir gastroenterologla görüşmeliyiz. Çölyak ya da gluten hassasiyeti teşhisi koyulursa bir diyetisyen eşliğinde Glutensiz beslenmeye başlamak en doğrusudur..

Sonrası Glutensiz beslenmek herkes için faydalı mıdır? Nutra System Polikliniği ilk ortaya çıktı.

Uyku hormonu melatonin: Kilo verme düzensiz uyku nedeniyle salgılanan bazı hormonları tarafından engellenir. Metabolizmanın gün ışığıyla paralel olarak uyumasını ve uyanmasını sağlayan hormon melatonin hormonudur. Melatonin, en yüksek seviyesine 23.00-04.00 da ulaşır ve sabah saatlerinde seviyesi tekrar düşer. Bu hormon hava karardığında uykunuzun gelmesini sağlar ve ışıktan etkilenir. Melatonin hormonu güçlü bir antioksidandır yani vücudunuza zararlı olabilecek maddeleri etkisiz hale getirerek vücudun yenilenmesini sağlar. Bu nedenle karanlık bir ortamda ve belirtilen saat aralığında uyumanız önemlidir.

Melatoninin oluşumu sırasında öncelikle triptofandan serotonin sonrasında melatonin sentezlenir. Yani mutluluğu sağlayan besinler aynı zamanda sağlıklı uyku için de gerekli. Bu besinler arasında tam tahıl ekmek, makarna gibi kompleks karbonhidratlar, bağırsak dostu probiyotikler, sağlıklı yağlar içeren kuru yemişler ve omega 3 kaynağı balıkları sayabilirsiniz.

Triptofan: Melatonin temelde triptofan aminoasitinden meydana gelmektedir. Diyetinin triptofandan zengin olması melatonin seviyeni düzenlemede yardımcı olacaktır. Süt ve süt ürünlerini, deniz ürünlerini, tam tahılları, soya ve yumurtayı diyetinde bulundurman vücudundaki triptofan seviyesini arttırmanda yardımcı olacaktır.

B6 vitamini: Melatonin salınımını arttıran vitaminler arasında pridoksin olarak da bildiğin B 6 vitamini gelmekte. Nohut, mercimek gibi kurubaklagiller, antep fıstığı, ay çiçeği çekirdeği ve tavuk eti bu vitaminden zengin kaynaklar arasında.

Çinko, Magnezyum ve Folik Asit: Yapılan bir araştırmaya göre çinko, magnezyum ve folik asit uyku kalitesini arttırıyor. Bunun için çinko ihtiyacı et gruplarından, magnezyum ihtiyacı kakao, muz, kakaodan ve folik asit ihtiyacı ise yeşil yapraklı sebzelerden karşılanabilir.

Tropikal meyveler: 2013 yılında tropikal meyvelerle kandaki melatonin seviyesi üzerinde yapılan araştırmaya göre, özellikle muz, ananas ve portakal meyvelerinin tüketimi melatonin artışını sağlamaktadır. Bu meyvelerden ananas ve muzun 1 porsiyonunun 100 gram, muzun ise 70 gram olduğunu unutmayalım.

Yapılan çalışmalar gösteriyor ki;

• Yetersiz uyku; glikoz toleransını ve insülin hassasiyetini azaltıyor, kortizol konsantrasyonunu arttırıyor. Leptin(tokluk) hormonu seviyesini azaltır ve ghrelin(açlık) hormonu seviyesini arttırır, bu sebeple açlık ve iştahı da arttır. Bu durum da tip 2 diyabete zemin hazırlıyor. İştahın artışı, kişide obezite riskinin de artışına sebep olur.
• Tavsiye edilen sağlıklı uyku süresinin7 saattir. Uyku süresinin 9 saati geçesi Tip2 DM riskini %65 arttırırken, 5.5 saatten az olması bu riski %35 oranında arttırıyor.
• Vişne suyunun sabah akşam yemeklerden 30 dakika önce tüketiminin uyku etkinliği ve total uyku zamanına olumlu etkileri vardır.

Kafeinin uyku üzerine olumsuz etkilerini göz ardı edilmemeli!

Saat 17:00’den sonra tüketeceğin kahve akşamki uykunuzu etkileyecek ve melatonin salgısından daha az yararlanmanıza sebep olacaktır.

Yetersiz uyku basit gibi görünse de kilo verememe sebeplerinden birisidir, unutmayalım!

Sağlıklı günler dilerim..

Sonrası Düzenli Uykunun Kilo Yönetimine Etkisi Nutra System Polikliniği ilk ortaya çıktı.